|
Madde 11
1. Taraf Devletler, çocukların yasadışı yollarla ülke dışına çıkarılıp geri
döndürülmemesi halleriyle mücadele için önlemler alırlar.
2. Bu amaçla Taraf Devletler iki ya
da çok taraflı anlaşmalar yapılmasını ya da mevcut anlaşmalara katılmayı
teşvik ederler.
Madde 12
1. Taraf Devletler, görüşlerini
oluşturma yeteneğine sahip çocuğun kendini ilgilendiren her konuda
görüşlerini serbestçe ifade etme hakkını bu görüşlere çocuğun yaşı ve
olgunluk derecesine uygun olarak, gereken özen gösterilmek suretiyle
tanırlar.
2. Bu amaçla, çocuğu etkileyen
herhangi bir adli veya idari kovuşturmada çocuğun ya doğrudan doğruya veya
bir temsilci ya da uygun bir makam yoluyla dinlenilmesi fırsatı, ulusal
yasanın usule ilişkin kurallarına uygun olarak çocuğa, özellikle
sağlanacaktır.
Madde 13
1. Çocuk, düşüncesini özgürce açıklama hakkına sahiptir; bu hak, ülke
sınırlarına bağlı olmaksızın; yazılı, sözlü, basılı, sanatsal biçimde veya
çocuğun seçeceği başka bir araçla her türlü haber ve düşüncelerin
araştırılması, elde edilmesi ve verilmesi özgürlüğünü içerir.
2. Bu hakkın kullanılması yalnızca:
a) Başkasının haklarına ve
itibarına saygı,
b) Milli güvenliğin, kamu
düzeninin, kamu sağlığı ve ahlakın korunması nedenleriyle ve kanun
tarafından öngörülmek ve gerekli olmak kaydıyla yapılan sınırlamalara konu
olabilir.
Madde 14
1. Taraf Devletler, çocuğun
düşünce, vicdan ve din özgürlükleri hakkına saygı gösterirler.
2. Taraf Devletler, ana-babanın ve
gerekiyorsa yasal vasilerin; çocuğun yeteneklerinin gelişmesiyle bağdaşır
biçimde haklarının kullanılmasında çocuğa yol gösterme konusundaki hak ve
ödevlerine, saygı gösterirler.
3. Bir kimsenin dinini ve
inançlarını açıklama özgürlüğü kanunla öngörülmek ve gerekli olmak kaydıyla
yalnızca kamu güvenliği, düzeni, sağlık ya da ahlâki ya da başkalarının
temel hakları ve özgürlüklerini korumak gibi amaçlarla sınırlandırılabilir.
Madde 15
1. Taraf Devletler, çocuğun dernek
kurma ve barış içinde toplanma özgürlüklerine ilişkin haklarını kabul
ederler.
2. Bu hakların kullanılması, ancak
yasayla zorunlu kılınan ve demokratik bir toplumda gerekli olan ulusal
güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni yararına olarak ya da kamu sağlığı ve
ahlâkın ya da başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amaçlarıyla
yapılan sınırlamalardan başkalarıyla kısıtlandırılamaz.
Madde 16
1. Hiçbir çocuğun özel yaşantısına,
aile, konut ve iletişimine keyfi ya da haksız bir biçimde müdahale
yapılamayacağı gibi, onur ve itibarına da haksız olarak saldırılamaz.
2. Çocuğun bu tür müdahale ve
saldırılara karşı yasa tarafından korunmaya hakkı vardır.
Madde 17
Taraf Devletler, kitle iletişim
araçlarının önemini kabul ederek çocuğun; özellikle toplumsal, ruhsal ve
ahlâki esenliği ile bedensel ve zihinsel sağlığını geliştirmeye yönelik
çeşitli ulusal ve uluslararası kaynaklardan bilgi ve belge edinmesini
sağlarlar. Bu amaçla Taraf Devletler:
a) Kitle iletişim araçlarını çocuk
bakımından toplumsal ve kültürel yararı olan ve 29 uncu maddenin ruhuna
uygun bilgi ve belgeyi yaymak için teşvik ederler;
b) Çeşitli kültürel, ulusal ve
uluslararası kaynaklardan gelen bu türde bilgi ve belgelerin üretimi,
değişimi ve yayımı amacıyla uluslararası işbirliğini teşvik ederler;
c) Çocuk kitaplarının üretimini ve
yayılmasını teşvik ederler;
d) Kitle iletişim araçlarını
azınlık grubu veya bir yerli ahaliye mensup çocukların dil gereksinimlerine
özel önem göstermeleri konusunda teşvik ederler;
e) 13 ve 18 inci maddelerde yeralan
kurallar gözönünde tutularak çocuğun esenliğine zarar verebilecek bilgi ve
belgelere karşı korunması için uygun yönlendirici ilkeler geliştirilmesini
teşvik ederler.
Madde 18
1. Taraf Devletler, çocuğun
yetiştirilmesinde ve gelişmesinin sağlanmasında ana-babanın birlikte
sorumluluk taşıdıkları ilkesinin tanınması için her türlü çabayı
gösterirler. Çocuğun yetiştirilmesi ve geliştirilmesi sorumluluğu ilk önce
ana-babaya ya da durum gerektiriyorsa yasal vasilere düşer. Bu kişiler
herşeyden önce çocuğun yüksek yararını gözönünde tutarak hareket ederler.
2. Bu Sözleşmede belirtilen
hakların güvence altına alınması ve geliştirilmesi için Taraf Devletler,
çocuğun yetiştirilmesi konusundaki sorumluluklarını kullanmada ana-baba ve
yasal vasilerin durumlarına uygun yardım yapar ve çocukların bakımı ile
görevli kuruluşların, faaliyetlerin ve hizmetlerin gelişmesini sağlarlar.
3. Taraf Devletler, çalışan
ana-babanın, çocuk bakım hizmet ve tesislerinden, çocuklarının da bu hizmet
ve tesislerden yararlanma hakkını sağlamak için uygun olan her türlü önlemi
alırlar.
Madde 19
1. Bu Sözleşmeye Taraf Devletler,
çocuğun ana-babasının ya da onlardan yalnızca birinin, yasal vasi veya
vasilerinin ya da bakımını üstlenen herhangi bir kişinin yanında iken
bedensel veya zihinsel saldırı, şiddet veya suistimale, ihmal ya da ihmalkâr
muameleye, ırza geçme dahil her türlü istismar ve kötü muameleye karşı
korunması için; yasal, idari, toplumsal, eğitsel bütün önlemleri alırlar.
2. Bu tür koruyucu önlemler; burada
tanımlanmış olan çocuklara kötü muamele olaylarının önlenmesi, belirlenmesi,
bildirilmesi, yetkili makama havale edilmesi, soruşturulması, tedavisi ve
izlenmesi için gerekli başkaca yöntemleri ve uygun olduğu takdirde adliyenin
işe el koyması olduğu kadar durumun gereklerine göre çocuğa ve onun bakımını
üstlenen kişilere, gereken desteği sağlamak amacı ile sosyal programların
düzenlenmesi için etkin usulleri de içermelidir.
Madde 20
1. Geçici ve sürekli olarak aile
çevresinden yoksun kalan veya kendi yararına olarak bu ortamda bırakılması
kabul edilmeyen her çocuk, Devletten özel koruma ve yardım görme hakkına
sahip olacaktır.
2. Taraf Devletler bu durumdaki bir
çocuk için kendi ulusal yasalarına göre, uygun olan bakımı sağlayacaklardır.
3. Bu tür bakım, başkaca benzerleri
yanında. bakıcı aile yanına verme, slâm Hukukunda kefalet (kafalah), evlât
edinme ya da gerekiyorsa çocuk bakımı amacı güden uygun kuruluşlara
yerleştirmeyi de içerir. Çözümler düşünülürken, çocuğun yetiştirilmesinde
sürekliliğin korunmasına ve çocuğun etnik, dinsel, kültürel ve dil kimliğine
gereken saygı gösterilecektir.
|
